Esra Aktan ile Online Diyet

Çölyak Hastalığında Beslenme

Çölyak Hastalığında Beslenme

Çölyak hastalığı, glütene karşı anormal bir bağışıklık gelişen otoimmün bozukluktur. Glüten buğday, arpa ve çavdarda bulunan bir proteindir. Ayrıca diğer tahılların bulunduğu tesislerinde üretilen yulaflarda da glüten bulunur. Ek olarak glüten bazı ilaçlarda, vitaminlerde ve güzellik ürünlerinde bulunur. Çölyak hastalığında, glütene karşı bağışıklık tepkisi olur. Bunun sonucunda villusları yok eden toksinler oluşur. Villuslar, ince bağırsakların içinde küçük parmak benzeri çıkıntılardır. Villuslar hasar gördüğünde, besin emilimini yapamaz. Yetersiz beslenmeye ve kalıcı bağırsak hasarı da dahil olmak üzere diğer ciddi sağlık komplikasyonları olur. Bu yüzden çölyak hastalığı olan kişilerin diyetlerinden her türlü glüteni çıkarması gerekir. Buna çoğu ekmek ürünü, unlu mamüller, bira ve glutenin stabilize edici bir bileşen olarak kullanılabileceği yiyecekler dahildir.  Çölyak hastalığı olan danışanlarıma online diyet ile danışmanlık hizmeti vermekteyim. Online diyetisyen hizmeti sürecinde hazırladığım glütensiz diyet programları ile yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlıyorum.  

Çölyak Her Yaşta Olur Mu?

Her yaşta ortaya çıkma riski vardır. Yapılan çalışmalarda her yaşta çölyak görülmüştür. Ek olarak çölyak hastalığı genetik hastalıktır. Bu yüzden aile faktörü riski artırır. Örneğin birinci derece aile bireyi çölyak olan kişilerde 10 kat daha fazla risk vardır.  Ayrıca farklı otoimmün hastalıklar da çölyak gelişme riskini yükseltir. İşte çölyak ile ilişkili durumlar:

  • Lupus
  • Tip 1 diyabet
  • Lupus
  • Romatizmal eklem rahatsızlığı
  • Tiroid hastalığı
  • Otoimmün karaciğer hastalığı
  • Down sendromu
  • Addison hastalığı
  • Turner sendroöu
  • Laktoz intoleransı
  • Bağırsak kanseri

çölyak hastalığında beslenme

Çölyak Hastalığın Semptomları

Çölyak hastalığının belirti ve semptomları büyük ölçüde değişir. Özellikle çocuklarda ve yetişkinlerde farklılık gösterir. 

Yetişkinlerde görülen semptomlar nelerdir?

  • İshal
  • Tükenmişlik
  • Kilo kaybı
  • Şişkinlik ve gaz
  • Karın ağrısı
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Kabızlık gibi sindirim sistemi ile ilgili durumlar
  • Demir eksikliği anemisi
  • Kemik yoğunluğu kaybı (osteoporoz) veya kemik yumuşaması (osteomalazi)
  • Kaşıntılı, kabarcıklı deri döküntüsü (dermatitis herpetiformis)
  • Ağız ülserleri
  • Düzensiz adet dönemleri
  • Kısırlık ve düşük doğum
  • Baş ağrısı ve yorgunluk
  • Ayaklarda ve ellerde uyuşma ve karıncalanma dahil olmak üzere sinir sistemi hasarı, denge ile ilgili olası sorunlar ve bilişsel bozukluk
  • Eklem ağrısı
  • Dalağın işleyişinde azalma (hiposplenizm) gibi sindirim sistemi ile ilgili olmayan durumlar

Çocuklarda görülen semptomlar nelerdir?

  • Mide bulantısı ve kusma
  • Kronik ishal
  • Şişmiş göbek
  • Kabızlık
  • Gaz
  • Soluk, kötü kokulu dışkı
  • Gelişim geriliği
  • Diş minesine zarar
  • Kilo kaybı
  • Anemi
  • Sinirlilik
  • Kısa boy
  • Dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu
  • Öğrenme güçlükleri, baş ağrıları, kas koordinasyon eksikliği ve nöbetler dahil nörolojik semptomlar

Çölyak hastalığı birçok semptomlara neden olur. Bu semptomlar kişiden kişiye değişir. Özellikle hastanın bebekken emzirildiği süre, glüten tüketmeye başladığı yaş, glüten tüketim miktarı semptomları ve şiddetini etkiler. Ancak bazı çölyak hastalığı olan bazı kişilerde hiçbir semptom görülmez. Bununla birlikte uzun vadeli süreçte komplikasyonlar görülebilir. Eğer siz de çölyak hastalığı olduğundan şüpheleniyorsanız bir uzman ile görüşün. Çünkü tanı ve tedavi geciktiğinde, komplikasyon riski artar.

Dermatit Herpetiformis Nedir?

Dermatitis herpetiformis, bağırsak gluten intoleransına bağlı gelişen cilt hastalığıdır. Sonuçta ciltte kaşıntı ve kabarcıklar görülür. Döküntüler genellikle dirsek, diz, gövde, kafa derisi ve kalçalarda görülür.  Dermatitis herpetiformis özellikle çölyak hastalığının cilt bulgusudur. Çölyaklıların neredeyse %15-25’ini etkilemektedir. Dermatit herpetiformisi cilt biyopsisi ile teştis edilir. Bu esnada küçük cilt dokusu çıkarılır ve mikroskopla incelenir. Dermatit herpetiformisi kontrol etmek için glütensiz bir diyet ve ilaç tedavisi uygulanır. Ancak dermatit herpetiformisi kontrol altına almak için 2 yıla kadar ilaç kullanmanız gerekebilir. Bu süreden sonra ilaca ihtiyaç duymadan kızarıklıkların kontrol altına alınabilmesi için yeterince uzun süre glutensiz bir diyet uygulamış olmanız gerekir.

Çölyak Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Sağlık uzmanı fiziksel muayene yapar ve tıbbi geçmişinizi sizinle sizi değerlendirecektir. Ek olarak çölyak hastalığının teşhisinde birçok farklı test uygulanır. Ayrıca glütene karşı antikor seviyelerini ölçmek için bir kan testi yapılır. Çünkü çölyak hastalığı olan kişilerin kanlarında daha yüksek seviyelerde belirli antikorlar bulunur. Ek olarak demir seviyelerinde eksikliklerde tanımlayıcı olabilir. Çünkü çölyak hastalığında düşük demir seviyesi anemi görülür. Ayrıca tam kan testi, karaciğer fonksiyon testleri, serum albümin testi de kullanılan testlerdir. Kesin tanıda villusun hasarını kontrol etmek için ince bağırsağınızdan biyopsi alınır. Biyopside, doktor ağzınızdan ince bağırsağa bir endoskop (ince, içi boş bir tüp) ile ve bir aletle ince bağırsaktan bir örnek alır. Bu işlem sırasında herhangi bir rahatsızlığı önlemek için sedasyon veya anestezi uygulanır.

Çölyak Hastalığı Tedavisi

Çölyak hastalığını tedavisi glüteni beslenmeden kalıcı şekilde çıkarmaktır. Eğer hastalığınız varsa, glüten içeren (buğday, çavdar ve arpa dahil) hiçbir gıdayı tüketemezsiniz. Bu yüzden glutensiz diyet online diyetisyen desteği almanız faydalı olacaktır. Çünkü diyetinizden glüteni çıkarmak çölyak hastalığı semptomlarını iyileştirir. Bununla birlikte, villusun iyileşmeyi daha uzun sürer.  Örneğin, bir çocuk için bağırsağın iyileşmesi yaklaşık altı ay sürer. Ancak yetişkinde bağırsakların iyileşmesi iki ile üç yıl sürer.

Çölyak Hastalığını Nasıl Önleyebilirim?

Çölyak hastalığı önlenemez. Ancak çölyak hastalığının erken tespiti ve tedavisi ciddi komplikasyonları önler. Bu nedenle, çölyak hastalığı olan hastaların birinci derece aile üyeleri gibi duruma sahip olma riski daha yüksek olan kişilerde çölyak hastalığını kontrol etmek çok önemlidir.

Glütensiz Diyet Nasıl Uygulanır?

Çölyak hastalığı teşhisi konduğunuzda, glütensiz diyet uygulamanız gerekir. Ayrıca diyetinizin dengeli olmasını ve ihtiyacınız olan tüm besin maddelerini içermesini de önemlidir. Bu yüzden bu süreçte online diyete başvurmanız sizin için oldukça faydalı olacaktır.

  • Buğday
  • Çavdar
  • Arpa
  • Tritikale
  • Bulgur
  • Durum buğdayı
  • İrmik gibi glüten içeren yiyecekleri glütensiz diyette tüketemezsiniz.

Glüten içeren besinleri az miktarda tüketseniz bile rahatsız edici semptomlara neden olur. İşte tüketiminden kaçınılması gereken glüten içeren besinler:

  • Ekmek
  • Kek ve turta
  • Şeker
  • Hububat
  • Kurabiye
  • Kraker
  • Kızarmış ekmek
  • Soslar
  • Yulaf
  • Makarna
  • Salata Sosları
  • Çorbalar
  • Bira

Glütensiz Diyette Neler Tüketebilirsiniz?

Besinlerin birçok glutensiz versiyonu bulunmaktadır. Hatta hekimler tarafından ekmek ve ekmek karışımları reçeteyle sağlanır. Et, sebze, peynir, patates ve pirinç gibi pek çok besin doğal olarak glüten içermez. Bu yüzden bunları diyetinize dahil edebilirsiniz. Online diyetisyeniniz hangi yiyeceklerin yemenin güvenli olduğunu ve hangilerinin güvenli olmadığını belirlemenize yardımcı olur. Ayrıca içeriğinden emin olmadığınız bir ürün varsa mutlaka etiketini kontrol etmelisiniz. Bunun yanında tüketebileceğiniz glütensiz tahıl seçenekleri şunlardır:

  • Karabuğday
  • Mısır
  • Ararot
  • Mısır unu
  • Amaranth
  • Sorgum
  • Teff
  • Pirinç, soya, mısır, patates veya fasulyeden yapılan un
  • Saf Mısır Ekmeği
  • Kinoa
  • Tapyoka

Tüketilirken dikkat edilmesi gerekenler:

  • Konserve ve hazır çorbalar
  • Sosis
  • Patates cipsleri
  • İşlenmiş et ürünleri
  • Baharatlar
  • Meyan kökü
  • Hardal
  • Hazır kahveler

Yulaf Çölyak Hastaları İçin Güvenli Midir?

Yulaf glüten içermez. Ancak çölyak hastalığı olan birçok kişi, glüten içeren diğer tahıllarla kontamine olabileceğinden yulaf tüketmez. Ayrıca çok az sayıda insanın glütensiz ve kontamine yulaf içermeyen ürünlere duyarlı olabileceğini gösteren bazı kanıtlar da var. Bunun nedeni, yulafın çölyak hastalığı olan çoğu insan için uygun olan ancak birkaç kişide semptomları tetikleyebilen avenin adı verilen bir protein içermesidir. Bunu sağlık uzmanınızla görüştükten sonra diyetinize yulafı dahil etmek istiyorsanız, yulafın saf olup olmadığını ve glüten ile kontaminasyon olasılığının olmadığını kontrol edin. Özellikle glütensiz diyetiniz tam olarak etkisini gösterene ve semptomlarınız düzelene kadar yulaf yemekten kaçınmalısınız. Ancak semptomlardan kurtulduğunuzda, yavaş yavaş yulafı diyetinize yeniden ekleyin. Özellikle ‘glütensiz yulaf’ ibaresi bulunan markayı tercih edin. Ama tekrar semptomlar geliştirirse yulaf yemeyi bırakın.

Çölyak Hastalığı ve Online Diyet

Çölyak hastaları mutlaka glütensiz bir diyet uygulamalıdır. Ancak glütensiz diyeti sürdürmek kolay değildir. Neyse ki artık birçok ürünün glütensiz alternatifleri de var. Bu ürünlerin üzerindeki etiketlerinde “glütensiz” ibaresi görülür. Ek olarak glütensiz olarak etiketlenen yiyecekler milyonda 20 parçadan (ppm) fazla glüten içeremez. Özellikle çölyak hastalığı olan çoğu insan için bu eser miktardaki glüten bir soruna neden olmaz. Bununla birlikte, az sayıda insan, eser miktarda glüteni bile tolere edemez. Bu yüzden tahıllardan tamamen arınmış bir diyete ihtiyaç duyar. Özellikle çölyak hastalığı tanısı aldıysanız hangi gıdaların güvenli olduğunu bilmek önemlidir. 

Siz de size özel diyet programı almak için bana bu linkten ulaşabilirsiniz.

Sağlıklı günlere!